Oxford ayakkabı, bağcık deliklerinin bulunduğu yan parçaların ayakkabının ön yüzünün altına dikildiği bağcıklı bir modeldir. Bu yüzden bağcıklar sıkıldığında iki kenar birbirine yaklaşır ve aradaki açıklık neredeyse kapanır. Ayakkabı dilinde buna "kapalı bağcık" denir ve oxford'u diğer bağcıklı ayakkabılardan ayıran tek gerçek ölçüt budur. Erkek giyiminden gelen bu model, bugün kadın gardırobunda düz tabanlı, blok topuklu ya da kalın tabanlı hâlleriyle sık görülüyor. Aşağıda bir oxford'u nasıl tanıyacağınızı, derby, brogue ve loafer'dan farkını, kadın oxford'un çeşitlerini, nasıl kombinleneceğini ve bakımını anlatıyoruz.
Oxford'u bir bakışta tanımak
Bir bağcıklı ayakkabının oxford olup olmadığını anlamak için bağcıkların başladığı yere, yani ayakkabının ön kısmına bakmak yeterli. Oxford'da bağcık deliklerinin olduğu iki parça, ayakkabının ön yüzünün altından çıkar. Bu iki parçanın alt ucu birbirine dikilidir ve bağcık bağlandığında küçük, ince bir "V" oluşur ya da kenarlar tamamen birleşir. Ayakkabıya yandan baktığınızda yüzey düz ve tek parça gibi görünür.
Derby'de ise bu parçalar ön yüzün üzerine dikilir ve alt uçları serbesttir. Bağcık gevşediğinde iki kanat açılır, sıkıldığında bile aralarında belirgin bir boşluk kalabilir. Bu küçük yapı farkı iki sonuç doğurur: oxford daha derli toplu ve resmi görünür, derby ise ayak üstü yüksek ya da geniş olan ayaklarda daha kolay ayarlanır.
Adı nereden geliyor?
Oxford adının İngiltere'deki Oxford şehri ve üniversitesiyle bağlantılı olduğu kabul edilir. Anlatılan hikâyeye göre on dokuzuncu yüzyılda öğrenciler, o dönemin yaygın ayakkabısı olan bilek üstü botların yerine daha alçak, bileği açıkta bırakan bağcıklı ayakkabılar giymeye başladı ve bu model zamanla şehrin adıyla anıldı. Kaynaklar ayrıntılarda birbirini tutmuyor, ama modelin on dokuzuncu yüzyıl İngiltere'sinde şekillendiği konusunda genel bir uzlaşma var.
Oxford, derby, brogue ve loafer arasındaki fark
Bu dört isim çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Oysa ikisi bağcık yapısını, biri süslemeyi, biri de bağcıksız bir modeli anlatır.
| Model | Bağcık | Ayırt edici detay | Ne kadar resmi |
|---|---|---|---|
| Oxford | Kapalı | Yan parçalar ön yüzün altında, bağcık açıklığı kapanır | En resmi bağcıklı model |
| Derby | Açık | Yan parçalar ön yüzün üstünde, kanatlar serbest | Biraz daha günlük |
| Brogue | Oxford ya da derby | Kenarlarda zımba delikleri ve tırtıklı dikişler | Zımba arttıkça günlükleşir |
| Loafer | Yok | Ayağa geçirilen, üstü kapalı, genelde aksesuarlı | Ofisten hafta sonuna |
Brogue ayrı bir model değil, bir süsleme biçimidir. Bir oxford'un burnunda ve kenarlarında zımba delikleri varsa ona "brogue oxford" denir. Loafer ise bağcıksızdır ve oxford'la ancak benzer ortamlarda giyilmesiyle akraba sayılır. Loafer'ın ayrıntıları için loafer ayakkabı nedir yazımıza göz atabilirsiniz. Burnunda U biçiminde belirgin bir dikiş olan modellere "moc-toe" denir. Bu da bir model değil, oxford'a da derby'ye de uygulanabilen bir burun detayıdır.
Kadın oxford'un hâlleri
Erkek oxford'u neredeyse her zaman düz tabanlı ve deri yüzeylidir. Kadın oxford'u ise çok daha geniş bir yelpazede dolaşır. Düz tabanlı modeller okul ve ofis günlerinin klasiğidir. Alçak ya da orta boy blok topuklu oxford'lar, bağcıklı ayakkabının ciddiyetini topuklunun duruşuyla birleştirir ve kumaş pantolonla çok iyi anlaşır. Kalın, tırtıklı tabanlı oxford'lar ise sonbahar ve kışın günlük ayakkabısıdır. Yağmurlu kaldırımda kaymaz, kalın çorapla ve geniş paçayla dengeli durur.
Yüzeyde de seçenek çok. Rugan oxford parlak yüzeyiyle akşam da giyilebilecek bir hâle bürünür. Süet dokulu oxford daha yumuşak ve sonbahara özgü durur. Mat yüzeyli modeller ise en çok yönlüsüdür. Koleksiyonumuzda Doppia, süet dokulu gövdesini bağcık panelindeki rugan detayla birleştiren, 5 ile 6 santimlik blok topuklu bir oxford. Urbana ise rugan yüzeyli, 4 ile 5 santimlik kalın tırtıklı tabanlı ve burnu moc-toe dikişli bir model. Tüm modeller oxford ayakkabı kategorisinde.
Oxford alırken nelere bakmalı?
Bağcıklı bir ayakkabıda bağcık genişliği ayarlar ama uzunluğu ayarlamaz. Bu yüzden oxford'da numarayı ayak uzunluğuna göre seçmek, bağcığı ise ayağın üstündeki boşluğu kapatmak için kullanmak gerekir. Ayakkabıyı giydiğinizde en uzun parmağınızla burnun ucu arasında yaklaşık bir parmak eni boşluk kalmalı. Ökçe, yürürken topuğunuzu yukarı doğru bırakmamalı.
Ayak üstünüz yüksekse ya da ayağınız genişse kapalı bağcık yapısı bir sınır koyar: iki kenar birbirine değmeden bağcık sonuna kadar sıkılmış olur. Bu durumda bağcıkları gevşek bırakıp ayakkabının gün boyu sıkmadığından emin olun. Topuklu oxford seçiyorsanız, topuğun blok ya da kalın olması bağcıklı ayakkabının ağır görüntüsüyle de dengeli durur. İnce topuk oxford'un yapısıyla pek uyuşmaz. Son olarak tabanı düşünün: şehirde çok yürüyorsanız kalın tırtıklı taban, ofiste ve davetlerde ise ince ve düzgün bir taban daha uygun olur.
Oxford ayakkabı nasıl kombinlenir?
Oxford'un kombindeki etkisi, giyildiği kıyafete biraz yapı ve ciddiyet katmasıdır. Romantik bir elbiseyi dengeler, sade bir pantolonu toparlar. Aşağıdaki altı kombin, bu dengeyi farklı ortamlarda nasıl kurabileceğinizi gösteriyor.
1. Bilek boyu kumaş pantolon ve ince triko
Bilek kemiğinin hemen üstünde biten, düz ya da hafif bol paça bir kumaş pantolon oxford'un en doğal eşidir. Üstte ince bir triko ya da gömlek, gerekirse bir blazer. Paça bileğin üstünde bittiği için ayakkabı ve çorap görünür ve kombinin odağı ayağa iner. Blok topuklu bir oxford bu kombinde ofiste gün boyu rahat taşınır.
2. Düz paça koyu jean ve görünen çorap
Paçası bir iki kez katlanmış koyu bir jean, ince bir çizgili gömlek ya da beyaz tişört ve oxford. Katlanmış paçanın altında görünen çorap bu kombinin küçük oyunu: krem, bordo ya da ince desenli bir çorap, sade kıyafete karakter katar. Kalın tabanlı oxford'lar jeanle en kolay anlaşan modellerdir.
3. Midi pileli etek ve kalın çorap
Diz altına inen pileli bir etek, kalın opak çorap ve oxford. Kadınsı bir etekle maskülen bir ayakkabının bu karşıtlığı, sonbaharın en çok sevilen kombinlerinden biri. Çorabı ayakkabıyla aynı tonda seçerseniz bacak daha uzun görünür. Üstte kısa bir kazak ya da beli toplayan bir hırka dengeyi tamamlar.
4. Takım elbise ya da blazer ve pantolon
Oxford'un tarihî sahnesi takım elbise. Lacivert, gri ya da kahverengi bir pantolon takımın altında topuklu yerine oxford giymek, kombini daha modern ve rahat gösterir. Burada ayakkabının parlak olması işe yarar: rugan bir oxford takımın ciddiyetine yakışır. Pantolonun paçası ayakkabının üstüne hafifçe değecek uzunlukta olsun.
5. Gömlek elbise ya da triko elbise
Belinden kemerle toplanan bir gömlek elbise ya da düz bir triko elbise, oxford ile hem ofiste hem hafta sonu giyilebilir. Elbisenin boyu dizi geçiyorsa ince ten rengi çorap, kışın ise opak siyah ya da kahverengi çorap uygun düşer. Bu kombinde ayakkabının topuklu olması elbiseye daha derli toplu bir hava verir.
6. Hafta sonu için geniş paça pantolon ve kalın taban
Geniş paçalı bir kargo ya da kadife pantolon, kalın bir kazak ve tırtıklı tabanlı oxford. Kalın taban, geniş paçanın hacmini taşır ve ayakkabı paçanın altında kaybolmaz. Pazar kahvaltısı, şehir yürüyüşü ya da yağmurlu bir alışveriş günü için rahat bir kombin.
Çorap: oxford'un görünmeyen ikinci yarısı
Oxford, bileği açıkta bırakan bir ayakkabı olduğu için çorap kombinin bir parçasıdır. En güvenli seçim ayakkabıyla ya da pantolonla aynı tonda bir çoraptır. Bu, bacaktan ayağa kesintisiz bir hat kurar. Daha cesur bir kombin istiyorsanız ince fitilli, küçük puantiyeli ya da tek renk ama kontrast bir çorap seçebilirsiniz. Elbise ve etekle ten rengi ince çorap, kışın ise opak çorap iyi durur. Görünmez babet çorabıyla çıplak bilek de yazın mümkün, ama oxford'un ağır görüntüsü kışın çorapla daha dengeli kalır.
Bağcığı nasıl bağlamalı?
Oxford'da bağcığı düz bağlamak, yani bağcığın ayakkabının üstünde yatay çizgiler hâlinde görünmesini sağlamak, en temiz görüntüyü verir. Klasik çapraz bağlama daha günlük durur ve sık kullanılan kalın tabanlı modellerde rahattır. Bağcığı en alttan değil, biraz gevşek bırakılmış orta deliklerden ayarlamak ayağın üstünü sıkmaz. Kapalı bağcık yapısı nedeniyle oxford'u sıkmanın bir sınırı var. Ayak üstünüz yüksekse bağcığı tamamen sıkmaya çalışmayın, iki kenar arasında küçük bir açıklık kalması normaldir.
Oxford bakımı
Rugan oxford'u giydikten sonra yumuşak, hafif nemli bir bezle silip kuru bir bezle parlatmak yeterli. Parlak yüzeyi bulaşıkta kullanılan sert süngerlerle ovmayın, çizilir. Rugan yüzeyin bakımıyla ilgili ayrıntılar rugan ayakkabı yazımızda. Süet dokulu modellerde ise önce yüzeyi kurutun, sonra yumuşak bir fırçayla tüyleri tek yöne tarayın. Leke çıkarma adımları süet ayakkabı nasıl temizlenir yazımızda. Hangi yüzey olursa olsun, ayakkabıyı kaldırırken içine kâğıt doldurmak burnun çökmesini önler.
Sık sorulan sorular
Oxford ayakkabı ne demek?
Oxford, bağcık deliklerinin bulunduğu yan parçaların ayakkabının ön yüzünün altına dikildiği, kapalı bağcıklı ve bileği açıkta bırakan bir ayakkabı modelidir. Adını İngiltere'deki Oxford şehrinden aldığı kabul edilir.
Oxford ile derby arasındaki fark nedir?
Oxford'da bağcıklı yan parçalar ön yüzün altında kalır ve bağcık sıkıldığında açıklık kapanır. Derby'de bu parçalar ön yüzün üstüne dikilir ve kanatlar serbesttir. Oxford daha resmi görünür, derby ise yüksek ayak üstüne daha kolay uyum sağlar.
Oxford ayakkabı resmi mi, günlük mü?
Klasik düz, deri bir oxford bağcıklı ayakkabılar arasında en resmisidir. Kadın oxford'u ise topuklu, kalın tabanlı ya da süet dokulu hâlleriyle günlük kullanıma da rahatça girer. Zımba detayları ve kalın taban arttıkça ayakkabı daha günlük bir havaya bürünür.
Kadın oxford ayakkabı neyle giyilir?
Bilek boyu kumaş pantolon, düz paça jean, midi etek ve kalın çorap, takım elbise ve gömlek elbise ile kolayca giyilir. Çorap görünür kaldığı için ayakkabıyla ya da pantolonla aynı tonda çorap en güvenli seçimdir.
Oxford ile loafer arasındaki fark nedir?
Oxford bağcıklıdır, loafer ise bağcıksızdır ve ayağa geçirilerek giyilir. Oxford daha yapılandırılmış ve resmi durur, loafer ise genellikle toka ya da püskül gibi aksesuarlarla daha rahat bir görüntü sunar.
Oxford'u seviyorsanız ama bağcıkla uğraşmak istemediğiniz günler oluyorsa, benzer ortamlara uyan loafer modellerine de göz atabilirsiniz.
